Praat mee met Vind magazine en gebruik #vindmagazine
Welke onderwerpen zou u graag meer belicht willen zien in Vind magazine, geef hieronder uw voorkeur.

Licht aan boord

 

Tot 14 februari 2011 is in het Nationaal Scheepsarcheologisch Depot in Lelystad een nieuwe publiekspresentatie te zien: Licht aan boord. In dit historisch overzicht van scheepsverlichting is een selectie uit de circa 33.000 voorwerpen uit het depot opgesteld. De voorwerpen zijn afkomstig uit 72 scheepswrakken. Deze wrakken dateren van omstreeks 180 na Chr. tot het begin van de twintigste eeuw. De gepresenteerde voorwerpen geven een indruk van de veranderingen in het gebruik van verlichting aan boord. Ook laten ze de technische ontwikkeling ervan zien.

 

Kaarshouders, olielampen, tuitlampen, snotneuzen, vuurstenen, tondeldozen, zwavelstokjes en nog veel meer. Alle in het depot aanwezige scheepsinventarissen werden doorzocht op verlichtingselementen en aansteekmiddelen.

Getoond worden vier gebruikscategorieën: toelating van daglicht, binnenverlichting door kunstlicht, buitenverlichting en aansteekmiddelen. De belangrijkste categorie bestaat uit binnenverlichting door kunstlicht. Denk hierbij aan kaarshouders, olielampen, petroleumlampen en elektrische verlichting. De binnenruimten van schepen konden natuurlijk ook verlicht worden door daglicht. Daarom maken ook raampjes en deklichten deel uit van de tentoonstelling. Stormlampen en navigatielichten vertegenwoordigen de categorie buitenverlichting. Tenslotte zijn ook aansteekmiddelen te zien, zoals vuursteen, vuurslagen, tondel en zwavel(stokjes) en lucifers.

 

De meeste verlichtingselementen werden zowel aan land als aan boord gebruikt, maar omdat hoge, smalle kandelaars bij een onstuimige vaart konden omvallen, gebruikte men vaker lage blakers met brede voet. Er waren zelfs voor schepen speciaal vervaardigde olielampen met een cardanische ophanging, die ervoor zorgde dat de lamp altijd horizontaal bleef hangen. Ook stormlampen en navigatielichten zijn specifiek voor schepen vervaardigd. Men was zuinig: wat kapot ging werd zo mogelijk hersteld, soms op primitieve wijze door de gebruiker zelf.

 

Gestreefd is naar een zo compleet mogelijk overzicht, inclusief slecht bewaard gebleven en incomplete voorwerpen. De uitgebreide en rijk geïllustreerde catalogus “Licht aan boord: Verlichtingsobjecten uit het Nationaal Scheepsarcheologisch Depot in Lelystad” is vanaf 19 augustus aldaar verkrijgbaar (prijs: 25 Euro).

 

De presentatie is te zien van 16 augustus 2010 tot 14 februari 2011 in het Nationaal Scheepsarcheologisch Depot van de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, Oostvaardersdijk 01-04. Het depot is op werkdagen vrij toegankelijk en in de weekends bereikbaar via de Bataviawerf.